Voor het behalen van de klimaatdoelen van de overheid is het van belang dat er meer bos wordt aangeplant in Nederland. Om dit te realiseren heeft het Rijk samen met de provincies in 2020 de Nationale Bossenstrategie opgesteld. Wat is anno 2026 de stand van zaken?
De Nationale Bossenstrategie
De Nationale Bossenstrategie heeft als doel om CO2 vast te leggen en biodiversiteit te bevorderen door het Nederlandse bosareaal met circa 10% uit te breiden. In de praktijk zou dit inhouden dat er 37.400 hectare nieuw bos aangeplant moet zijn in 2030. Een deel daarvan is gekoppeld aan het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de rest valt hierbuiten. Het bos dat aangeplant wordt binnen het NNN is voornamelijk natuurbos waar de nadruk op natuur en biodiversiteit ligt. Buiten het NNN is er ruimte voor andere soorten bos zoals stads- en dorpsbos en bos in beekdalen en langs rivieren. Ook is het de bedoeling dat de nieuwe bossen zo klimaatrobuust mogelijk zijn.
Stand van zaken
Op dit moment loopt de realisatie van de Nationale Bossenstrategie achter op schema. Van de beoogde 37.400 hectare nieuw bos in 2030 was eind 2024 circa 3.010 hectare gerealiseerd, ongeveer 8% van de totale opgave. Hoewel de aanleg in 2024 is versneld ten opzichte van voorgaande jaren, ligt het realisatietempo nog ver onder wat nodig is om de doelstelling voor 2030 te behalen. Staatsbosbeheer heeft binnen de landelijke opgave een eigen ambitie van 5.000 hectare; daarvan was begin 2026 ruim 1.100 hectare, circa 22%, gerealiseerd. Harrie Hekhuis, programmadirecteur Bos & Klimaat bij Staatsbosbeheer: ‘Het echte pluspunt is dat de jarenlange teruggang in hoeveelheid bos, nu is omgebogen naar een toename.’ Meer hierover op de website van Staatsbosbeheer: Staatsbosbeheer
Wat is het probleem?
Op de vraag waarom de realisatie zo traag gaat is geen simpel antwoord te geven. Het meest fundamentele probleem is het ontbreken van beschikbare grond. Vrijwel iedere potentiële locatie voor bos concurreert met andere functies: landbouw, woningbouw, energie, infrastructuur, water en recreatie. Daarnaast kosten vergunningen en ruimtelijke procedures veel tijd. Zo moeten gemeenten beoordelen of bos past binnen het omgevingsplan en verlopen aanvragen soms traag doordat kennis over de beoordeling van nieuw bos ontbreekt. Ook kunnen mensen bezwaar maken tegen het aanplanten van nieuw bos. Dat kan als reden hebben dat mensen hun uitzicht verliezen of omdat ze vrezen dat een bos de bestaande biodiversiteit zal aantasten. Ook bij het Gat van Pinte bij Terneuzen was er verzet tegen bos vanwege ‘recht op uitzicht’. Lees: Artikel Gat van Pinte
Ook nadat grond beschikbaar is, kost voorbereiding tijd. Voor daadwerkelijke aanleg zijn onder meer een beplantingsplan, passende boomsoorten en plantmateriaal, aanbesteding, vergunningen en participatie met de omgeving nodig. Bovendien is het plantseizoen beperkt en kunnen weersomstandigheden aanleg vertragen of jonge aanplant doen mislukken.
Nieuw bos
Ondanks dat het lastig is om nieuw bos te aan te planten zijn er meerdere projecten gerealiseerd de laatste jaren. Hieronder wat voorbeelden hiervan.
Een nieuw leembos kun je vinden in Het Groene Woud in Brabant. ARK Rewilding (ARK Rewilding Nederland) realiseerde daar al 50 hectare blijvend natuurbos op leemgrond. Deze leembossen zijn erg zeldzaam. Door hun vochtige bodems leven er allerlei specifieke planten en dieren, zoals vogels, vlinders en zoogdieren.
Het bijzondere is dat niet alles wordt volgeplant: op een deel worden inheemse bomen geplant en op andere delen krijgt spontane bosontwikkeling ruimte. Bovendien wordt juridisch vastgelegd dat de grond blijvend natuur blijft.
Ook in Leersum wordt gewerkt aan nieuw bos. Trees for All heeft in 2022–2024 tien hectare met 40.000 bomen gerealiseerd. Dat zijn bijna 7 voetbalvelden. Het gaat om voormalige graslanden waarop onder meer zwarte els, zachte berk, gladde iep, schietwilg, sleedoorn en meidoorn worden gebruikt. Het nieuwe bos ligt vlakbij of tegen bestaand bos. Op deze manier ontstaan er aaneengesloten stukken natuur waar in de toekomst allerlei bomen, struiken, planten en dieren voorkomen. Op treesforall.nl lees je meer over dit project.
In de uiterwaarde langs de Waal bij de Gelderse Poort worden geen bomen geplant maar wordt er ruimte gegeven aan nieuw ooibos, dat vanzelf zal ontstaan als de begroeiing niet meer weggehaald wordt. Ooibos hoort bij riviernatuur en heeft een positief effect op de biodiversiteit. Goed ontwikkelde ooibossen zijn een van de meest bio diverse bossen van ons land, waar bijvoorbeeld de nachtegaal en de zeldzame wielewaal een thuis vinden. ‘De natuur mag hier meer zelf kiezen waar het wil gaan groeien en dat is goed nieuws’, volgens Linde Gommers-Verbeek, Provinciaal adviseur Staatsbosbeheer. Meer informatie hierover vind je op: Staatsbosbeheer / nieuws
De plannen zijn er en de eerste bomen zijn geplant, maar er is nog een lange weg te gaan!